صندوق سهامی چیست؟ بهترین صندوق سهامی بورس
صندوق سهامی همان صندوق سرمایهگذاری مشترک است. این صندوقها عمده سرمایه جمعآوریشده از وجوه سرمایهگذاران (بین ۷۰ الی ۹۰ درصد) را در بورس اوراق بهادار و ۱۰ الی ۳۰ درصد باقیمانده را در سایر داراییهای درآمد ثابت سرمایهگذاری میکنند. صندوقهای مذکور استراتژیهای مختلفی جهت بازدهی بیشتر به کار میگیرند و تمرکز اصلی آنها روی سرمایهگذاری در سهام شرکتها است. در حال حاضر 120 صندوق سرمایهگذاری در سهام مجوز فعالیت دارند.
- مقاله پیشنهادی: «صندوق سرمایهگذاری مشترک چیست؟»
ترکیب داراییها در صندوق سهامی
در ادامه به طور دقیقتر به ترکیب داراییهای صندوقهای سرمایهگذاری در سهام پرداخته شده است. این صندوقها فقط میتوانند در داراییهای ریالی داخل کشور سرمایهگذاری کنند و سرمایهگذاری خارجی (ارزی) به هر شکلی غیرمجاز است. هر صندوق با توجه به اختیارات و استراتژیهای خود میتواند در داراییهایی بهشرح جدول زیر سرمایهگذاری کند:
| شرح | نسبت به کل داراییهای صندوق |
|---|---|
| سرمایهگذاری در سهام و حق تقدم پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار و واحدهای سرمایهگذاری (صندوقهای سرمایهگذاری غیر از اوراق بهادار) که در بورس تهران یا فرابورس پذیرفته شدهاند. | حداقل ۷۰ درصد از داراییهای صندوق |
| سهام و حق تقدم سهام منتشرشده از طرف یک ناشر ۱. پذیرفته شده در بورس تهران ۲. پذیرفته شده در بازار اول یا دوم فرابورس ایران | حداکثر ۱۰ درصد از داراییهای صندوق حداکثر ۵ درصد از داراییهای صندوق |
| سهام، حق تقدم سهام و واحدهای سرمایهگذاری (صندوقهای سرمایهگذاری غیر از اوراق بهادار) طبقهبندی شده در یک صنعت | حداکثر ۳۰ درصد از کل داراییهای صندوق |
| سهام و حق تقدم پذیرفته شده در بازار اول و دوم فرابورس ایران | حداکثر ۲۰ درصد از کل داراییهای صندوق |
| واحدهای سرمایهگذاری (صندوقهای سرمایهگذاری غیر از اوراق بهادار) | حداکثر ۵ درصد از کل داراییهای صندوق |
انواع صندوقهای سهامی
در ادامه به انواع صندوقهای سهامی بر اساس نحوه معامله و ترکیب دارایی پرداخته شده است.
انواع صندوقهای سهامی بر اساس نحوه معامله
عموما صندوقهای سهامی بر اساس نحوه معامله به دو دسته قابلمعامله و غیرقابل معامله تقسیم میشوند که در ادامه به توضیح هر یک پرداخته شده است.
صندوق سهامی قابل معامله (ETF)
در صندوقهای سهامی ETF، خرید و فروش واحدهای سرمایهگذاری از طریق کارگزاری و در تابلو معاملات بورس انجام میشوند. عرضه و تقاضا در این معاملات بر قیمت واحدهای صندوق سرمایهگذاری تاثیر دارد؛ یعنی تفاوت قیمت خرید و فروش میتواند منجر به افزایش یا کاهش قیمت هر واحد صندوق شود. بنابراین در این نوع صندوقها سرمایهگذار از افزایش قیمت واحدهای صندوق سود میبرد.
کارمزد معاملات صندوقهای ETF سهامی، از جمله صندوق هموزن همسنگ مفید، بسیار پایین و مطابق با نرخهای رسمی بازار سرمایه است. به ازای هر خرید و هر فروش، مبلغی حدود ۰.۰۰۰۷۲۵ از ارزش معامله بهعنوان کارمزد دریافت میشود. این نرخ برای سرمایهگذار هزینه کمی ایجاد میکند و انجام معاملات واحدهای صندوق را مشابه خرید و فروش سهام عادی آسان و اقتصادی میسازد.
صندوق سهامی صدور و ابطالی
در روش صدور و ابطال، خرید و فروش واحدهای سرمایهگذاری مانند سهام عادی در تابلو معاملات سازمان بورس امکانپذیر نیست و سرمایهگذار باید با توجه به شرایط صندوق، بهصورت حضوری در شعب صندوق یا از طریق سامانه آنلاین صندوق، نسبت به خرید و فروش (صدور و ابطال) واحدهای خود اقدام کند.
در صدور واحدها، سرمایهگذار مبلغ مشخصی را به صندوق پرداخت کرده و در مقابل تعداد معینی واحد سرمایهگذاری دریافت میکند که نشاندهنده سهم او از داراییهای صندوق است. در ابطال واحدها، سرمایهگذار واحدهای خود را به صندوق ارائه داده و صندوق معادل ارزش خالص دارایی هر واحد (NAV) مبلغ مربوطه را به حساب سرمایهگذار واریز میکند.
انواع صندوقهای سهامی بر اساس ترکیب دارایی
صندوقهای سهامی بر اساس ترکیب داراییها و نحوه عملکرد، به انواع مختلفی تقسیم میشوند. به طور کلی، صندوقهای سرمایهگذاری در سهام با توجه به نوع و میزان اوراق بهاداری که در پرتفوی خود دارند و همچنین سیاستهای صندوق، به چند زیرمجموعه طبقهبندی میشوند. از جمله این زیرمجموعهها میتوان به صندوقهای شاخصی، اهرمی و سایر انواع صندوقهای سهامی اشاره کرد که هرکدام سیاستهای متفاوتی در زمینه سرمایهگذاری و کسب بازده دارند.
به طور کلی، صندوقهای سرمایهگذاری در سهام با توجه به نوع و میزان اوراق بهاداری که در پرتفوی خود دارند و همچنین سیاستهای صندوق، به چند زیرمجموعه طبقهبندی میشوند:
1. صندوقهای شاخصی: این صندوقها بازدهی خود را با شاخصهای مشخص بازار همگام میکنند و وزن هر سهم در پرتفوی آنها مشابه وزن آن سهم در شاخص است. هدف این صندوقها ارائه بازدهی همتراز با شاخص و کاهش ریسک ناشی از انتخاب فردی سهام است.
2. صندوقهای اهرمی: این صندوقها از ابزارهای مالی مشتقه یا قرضی برای افزایش بازدهی سرمایه استفاده میکنند. این رویکرد میتواند سود بالقوه را افزایش دهد، اما ریسک سرمایهگذاری نیز بیشتر میشود.
3. صندوق سهامی کلاسیک: این صندوق عمده دارایی خود را در سهام شرکتهای مختلف سرمایهگذاری میکند تا بازدهی بلندمدت بازار سهام را دنبال کند. مدیریت حرفهای پرتفوی و تنوع سهام، ریسک را کاهش میدهد و بازدهی آن به عملکرد کلی بازار وابسته است.
4. صندوق بخشی: سرمایه صندوق در یک صنعت یا بخش خاص متمرکز میشود. ریسک و نوسان بالاتری دارد، اما در صورت رشد قوی آن صنعت، پتانسیل بازدهی بیشتری ایجاد میکند و برای سرمایهگذارانی مناسب است که دید مشخصی نسبت به آینده یک بخش دارند.
سرمایه لازم برای خرید صندوقهای سرمایهگذاری در سهام
برای خرید واحدهای سرمایهگذاری صندوق سهامی، باید حداقل مبلغ مجاز ارسال سفارش در سامانه معاملاتی ثبت شود. در حال حاضر این مبلغ سرمایهگذاری ۱۰۰ هزار تومان است. همچنین برای سرمایهگذاری در صندوقهای سرمایهگذاری صدور و ابطالی، میبایست یک واحد سرمایهگذاری یا یک یونیت خریداری شود. لازم به ذکر است این مقدار در هر صندوق سرمایهگذاری متفاوت است. تعداد دقیق و مبلغ مورد نیاز برای سرمایهگذاری در این صندوقها، در اساسنامه آنها آورده شده است.
ریسک صندوقهای سرمایهگذاری در سهام
صندوقهای مختلف با توجه به نوع دارایی خود، دارای ریسک و بازده متفاوتی هستند. برای مثال صندوقهای درآمد ثابت یکی از کمریسکترین صندوقهای سرمایهگذاری هستند. همانطور که پیشتر گفته شد، بیش از ۷۰ درصد از داراییهای صندوقهای سهامی در سهام شرکتهای بورسی است؛ بنابراین با توجه به ریسک موجود در بازار بورس، این صندوقها نسبت به صندوقهای درآمد ثابت ریسک بیشتری دارند. لازم به ذکر است این صندوق سود ثابتی را به مشتریان خود اعطا نمیکند و سود سرمایهگذاری تفاوت قیمت خرید و فروش واحدهای صندوق است.
صندوقها همواره در تلاش هستند تا سودآور باشند؛ اما با توجه به نوع فعالیت خود دارای ریسکهایی نیز هستند که در ادامه به برخی از آنها اشاره شده است:
- ریسک کاهش ارزش داراییهای صندوق: قیمت اوراق بهادار در بازار تابع عواملی مانند وضعیت اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و صنعت سرمایهگذاری است. با توجه به اینکه ممکن است تمام یا بخش زیادی از دارایی این نوع صندوق در اوراق بهادار سرمایهگذاری شده باشد، اگر قیمت اوراق در بازار کاهش یابد ممکن است صندوق دچار ضرر شود.
- ریسک کاهش ارزش بازاری واحدهای سرمایهگذاری صندوق: عموما انتظار میرود قیمت واحدهای سرمایهگذاری صندوق نزدیک به ارزش خالص دارایی (NAV) آنها باشد؛ اما گاهی ممکن است قیمت بازاری واحدهای سرمایهگذاری به دلیل عرضه و تقاضا، بیشتر یا کمتر از ارزش خالص دارایی واحدهای سرمایهگذاری شود.
- ریسک نکول اوراق بهادار: صندوق سهامی در اوراق مشارکتی سرمایهگذاری میکند که سود و اصل سرمایه توسط یک موسسه معتبر تضمین شده است ولی احتمال این وجود دارد که ناشر به تعهدات خود در پرداخت بهموقع سود و اصل اوراق مشارکت عمل نکند و از این رو صندوق دچار زیان شود.
- ریسک نقدشوندگی: در صندوق سرمایهگذاری سهامی این امکان برای سرمایهگذاران وجود دارد تا هر زمان که تمایل دارند واحدهای سرمایهگذاری خود را به قیمت بفروشند و تبدیل به وجوه نقد کنند؛ اما ممکن است بر اساس قوانین موجود در سازمان بورس، معاملات صندوق تعلیق یا متوقف شود و در این شرایط سرمایهگذاران نتوانند واحدهای سرمایهگذاری خود را نقد کنند.
مزایای صندوق سهامی
در ادامه این مقاله به بررسی مزایای صندوق سرمایه گذاری در سهام پرداخته شده است:
1. مدیریت دارایی توسط تیم متخصص: با توجه به اینکه سرمایهگذاری مستقیم در بورس به تخصص و زمان زیادی برای تحلیل بازار نیاز دارد؛ با استفاده از صندوقهای سهامی میتوان به واسطه تیمی از متخصصین در بورس سرمایهگذاری کرد.
2. حفظ ارزش دارایی در برابر تورم: در شرایط تورمی کشور باید به دنبال راهی بود که علاوه بر حفظ دارایی، سرمایه اولیه رشد کند و منجر به کسب سود شود. سرمایهگذاری در بورس در صورتی که آگاهانه و با مدیریت حرفهای انجام شود، منجر به کسب سود و حفظ دارایی در برابر تورم میشود؛ اما دسترسی به اطلاعات دقیق و امکان خرید سهام ارزنده برای تمامی افراد ممکن نیست. در این شرایط صندوق سهامی که عملکرد خوبی داشته باشد، میتواند گزینه مناسبی برای افراد باشد تا به صورت غیرمستقیم در بورس سرمایهگذاری کرده و از این طریق ارزش دارایی خود را در برابر تورم حفظ کنند.
3. نقدشوندگی بالا: گاهی ممکن است فروش سهم به دلایلی مانند صف فروش، بستهشدن سهم به دلیل برگزاری مجمع، افشای اطلاعات یا موارد دیگر، امکانپذیر نباشد. اما با سرمایهگذاری در صندوقهای سرمایهگذاری در سهام، میتوان هر زمان نسبت به نقدکردن دارایی خود اقدام کرد.
4. کم ریسک بودن نسبت به سرمایهگذاری مستقیم در بورس: همانطور که گفته شد صندوقهای سهامی نسبت به صندوقهای درآمد ثابت دارای ریسک بیشتری هستند. اما با توجه به محدودیتهای سازمان بورس اوراق بهادار به عنوان نهاد ناظر و همچنین نظارت بر فعالیتهای صندوق و ایجاد محدودیتهایی جهت حفظ منافع سپردهگذار دارای ریسک کمتری نسبت به سرمایهگذاری مستقیم در بورس است. از سوی دیگر نقدشوندگی بالای صندوقهای سرمایهگذاری که در بخش پیش مطرح شد، منجر به کاهش ریسک سرمایهگذار نسبت به سرمایهگذاری مستقیم در بورس میشود.
5. صرفه به مقیاس: عموما هزینههای لازم برای سرمایهگذاری موفق در بورس زیاد هستند. صندوقهای سرمایهگذاری دارای تیم مدیریتی، تحلیل، و حسابداری هستند. بنابراین افراد با سرمایهگذاری در صندوقها با هزینهای بسیار کمتر از تیم حرفهای سرمایهگذاری بهرهمند میشوند.
روش انتخاب بهترین صندوق سرمایهگذاری در سهام
افراد در سرمایهگذاری دارای اهداف و ویژگیهای متفاوتی هستند. ریسکپذیری و افق زمانی سرمایهگذاری از موارد مهمی هستند که سرمایهگذار باید به آنها توجه کند. سرمایهگذاران میتوانند در سایت فیپیران (fipiran) بازدهی صندوقهای سهامی بورس را در بازههای زمانی متفاوت بررسی کنند و با توجه به آن و میزان ریسکپذیری و افق زمانی سرمایهگذاری، بهترین صندوق سرمایهگذاری در سهام را انتخاب کنند.
از سوی دیگر سایز صندوق یا به عبارتی ارزش خالص دارایی آن از دیگر موارد مهم در بررسی صندوقهای سرمایهگذاری است. زیرا در صورتی که دارایی سرمایهگذار زیاد باشد، خرید و فروش آن در صندوقهایی با سایز کوچک دشوار است. بنابراین برای انتخاب بهترین صندوق سرمایهگذاری سهامی باید به ارزش خالص دارایی آن، استراتژیهای معاملاتی، و میزان ریسکپذیری توجه کرد. در ادامه پربازدهترین صندوقهای سهامی در یک سال گذشته معرفی شدهاند.
بهترین صندوق سهامی سرمایهگذاری در یک سال گذشته
در لیست زیر پربازدهترین صندوقهای سرمایهگذاری سهامی در یک سال گذشته به همراه ارزش خالص داراییهای آنها (NAV) نمایش داده شده است. صندوق سرمایهگذاری قابل معامله اندیشه خبرگان سهام با 75.05 درصد بازدهی، پربازدهترین صندوق سهامی در یک سال گذشته بوده است. پس از آن، صندوق صدف سهام با 72.38 درصد بازدهی در ردیف دوم این لیست صندوقهای سهامی قرار دارد.
باید توجه داشت که کسب بازدهی بالا وابستگی زیادی به سایز (ارزش خالص دارایی) صندوق دارد و هر چه سایز صندوق کوچکتر باشد کسب بازدهی در آن راحتتر است. برای مثال ارزش خالص دارایی صندوق مشترک پیشتاز مفید 78,842.73 میلیارد ریال و ارزش خالص دارایی صندوق مشترک نو اندیشان 8.57 میلیارد ریال است؛ بنابراین کسب بازدهی در این دو صندوق بسیار متفاوت است.
انتخاب بهینه نوع سرمایهگذاری
صندوق سهامی ممکن است در بازههای مختلف، عملکرد و سودآوری مختلفی داشته باشد. عموما صندوقی که بتواند در بازههای مختلف و طولانی مدت عملکرد مناسب و سودآوری مورد انتظاری داشته باشد بهترین صندوق خواهد بود و انتخاب صندوقی با این ویژگیها دشوار است.
انیگما هر هفته لیستی از ۵ سهم بنیادی ارزنده بازار سرمایه را در قالب سبد پیشنهادی ارائه میکند. بازدهی این سبد از ابتدا تاکنون از طریق لینک سبد پیشنهادی انیگما قابل مشاهده است.
طبق جدول زیر بازدهی پرتفوی سهام انیگما در یک سال گذشته 46.7 درصد بوده است. این بازدهی در مقایسه با بازدهی بزرگترین صندوق سهامی یعنی مشترک پیشتاز مفید، 7 درصد در طول این یکسال بیشتر است.
| نوع سرمایهگذاری | درصد بازدهی یکساله |
|---|---|
| بزرگترین صندوق سهامی (مشترک پیشتاز مفید) | 39.63 درصد |
| شاخص کل | 33 درصد |
| سبد پیشنهادی انیگما | 46.7 درصد |
سبد پیشنهادی انیگما توسط تیمی متخصص و با تجربه بالا در بازار سرمایه ارائه میشود. از طریق سبد پیشنهادی انیگما امکان نظارت مستقیم بر داراییها فراهم میشود و با تهیه این سبد، سرمایهگذاران میتوانند از مشاوره رایگان تیم تحلیلی انیگما بهرهمند شوند.
جمعبندی
در این مقاله به بررسی یکی از صندوقهای سرمایهگذاری تحت عنوان صندوق سهامی پرداخته شد. همانطور که از نام این صندوق پیداست، عمده دارایی آن در بازار بورس سرمایهگذاری میشود. از این رو جزو صندوقهای سرمایهگذاری با ریسک بالا و در مقابل سود زیاد است. در انتهای این مقاله به مقایسه این صندوقها با سبد پیشنهادی انیگما نیز پرداخته شد.
