بورس

شاخص کل فرابورس چیست؟ انواع شاخص های فرابورس

شاخص فرابورس یکی از مهمترین نماگرهای بورس تهران است که عمدتا در بازار اول و دوم فرابورس تمرکز دارد. در این مقاله به بررسی مفهوم و نحوه کارکرد شاخص فرابورس بازار سهام پرداخته شده است. شاخص کل فرابورس، سطح عمومی قیمت‌ سهام شرکت‌های موجود در فرابورس ایران را به همراه بازدهی آن نشان می‌دهد. معیار وزن‌دهی در این شاخص، تعداد سهام منتشر شده شرکت‌ها است. از این رو شرکت‌های بزرگ‌تر از نظر ارزش بازار، تاثیر بیشتری در شاخص کل فرابورس دارند و بالطبع شرکت‌های کوچک‌تر تاثیرگذاری کمتری دارند.

شاخص کل فرابورس به زبان ساده

شاخص فرابورس بازار سهام (IFX) به عنوان یکی از مهمترین شاخص‌های بازار سرمایه شناخته می‌شود. این شاخص، عملکرد کلی بازار سهام فرابورس را نمایش می‌دهد و تغییرات قیمت‌های اوراق بهادار واگذاری شده در این بازار را معین می‌کند. محاسبه شاخص فرابورس بازار سهام معمولا بر اساس روش‌های وزنی انجام می‌شود، به این معنا که ارزش هر شرکت در شاخص بر اساس ارزش بازار (ارزش شرکت ضربدر قیمت سهم) آن شرکت محاسبه می‌شود و سپس این ارزش‌ها به طور وزنی در محاسبه نهایی شاخص استفاده می‌شوند. این روش باعث می‌شود تاثیر شرکت‌های بزرگتر، بیشتر از شرکت‌های کوچکتر در شاخص دیده شود.

شاخص کل فرابورس؛ شاخص قیمت و بازده نقدی

در نمودار زیر به تحلیل شاخص کل فرابورس پرداخته شده است. بر اساس نمودار شاخص کل فرابورس از ابتدای 1402 تاکنون حدود 2 درصد بازدهی مثبت داشته و به سطح 25 هزار واحد رسیده است.

روند شاخص کل فرابورس

تفاوت شاخص کل بورس و فرابورس در چیست؟

در ابتدا لازم است مروری بر بازارهای بورس و فرابورس داشته باشیم و پس از آن تفاوت شاخص‌های این دو بازار را بررسی کنیم. قوانین ورود شرکت‌ها به بازارهای بورس و فرابورس متفاوت است. در واقع، فرابورس دارای بازارهای بیشتری نسبت به بورس بوده و فرایند پذیرش شرکت‌ها در این بازار کمی راحت‌تر از بورس است. براین اساس، مزیت فرابورس را می‌توان قوانین انعطاف‌پذیر آن در مقایسه با بورس تهران عنوان کرد. در بازار فرابورس ابزارهای سرمایه‌گذاری متنوع‌تری وجود داشته و تعداد بازارهای بزرگ و کوچک در آن بیشتر است. یکی از مهترین تفاوت‎های این دو بازار، راحت‌تر بودن شرایط معاملات فرابورس در مقایسه با بورس است. از این رو، شاخص‌ کل بورس معمولا با توجه به عملکرد سهام شرکت‌ها در بورس محاسبه می‌شود. در مقابل، شاخص‌های فرابورس بر اساس عملکرد دارایی‌های مالی این بازار مانند اوراق تسهیلات، اوراق قرض‌الحسنه و اوراق تجاری محاسبه می‌شوند.

بررسی انواع شاخص‌های فرابورس

  • شاخص کل فرابورس ایران انواع مختلفی دارد که محاسبه هر کدام از آنها از طریق اعداد و ارقام و فرمول‌های خاص ریاضی انجام می‌شود. در ادامه به توضیح انواع شاخص‌های فرابورس پرداخته شده است.
  • شاخص کل فرابورس: این نماگر نشان دهنده میانگین وزنی قیمت سهام و بازدهی سالانه شرکت‌های موجود در بازار اول و دوم فرابورس است.
  • شاخص کل هم‌وزن فرابورس: این شاخص همانند شاخص کل فرابورس ایران است با این تفاوت که در محاسبه مقدار آن تمام شرکت‌ها وزن مشابهی دارند. شاخص کل هم وزن فرابورس بدون در نظر گرفتن اندازه شرکت‌ها میزان تغییرات قیمت و بازدهی آنها را به شکل میانگین نشان می‌دهد.
  • شاخص بازار اول فرابورس: در این شاخص عملکرد شرکت‌های موجود در بازار اول فرابورس محاسبه می‌شود. نحوه محاسبه به صورت است که در آن، از میانگین وزنی استفاده می‌شود و شرکت‌های بزرگتر تاثیر بیشتری در آن دارند. تفاوت شرکت‌های موجود در بازار اول و دوم فرابورس در این است که معمولا سرمایه ثبتی شرکت‌ها در بازار اول بیش‌از سرمایه ثبتی شرکت‌ها در بازار دوم فرابورس است. چرا که شرایط پذیرش شرکت‌ها در بازار دوم فرابورس نسبت به بازار اول، انعطاف بیشتری دارد.
  • شاخص بازار دوم فرابورس: شاخص بازار دوم فرابورس همان طور که از نام آن مشخص است میانگین وزنی قیمت و سود شرکت‌های موجود در بازار دوم فرابورس را نشان می‌دهد. که نحوه محاسبه آن نیز مانند شاخص بازار اول فرابورس است
  • شاخص قیمت فرابورس: در محاسبه فرمول شاخص قیمت فرابورس از میانگین وزنی قیمت سهام شرکت‌ها استفاده می‌شود. براین اساس، سود نقدی شرکت‌های موجود در بازار اول و دوم فرابورس در محاسبه این شاخص تاثیری ندارد.
  • شاخص قیمت هم وزن فرابورس: این شاخص مشابه شاخص قیمت فرابورس است اما وزن همه شرکت‌های موجود در بازار اول و دوم فرابورس در آن یکی است. به عبارتی دیگر بزرگی و کوچکی شرکت‌ها تاثیری در مقدار این شاخص ندارد.
  • شاخص کل صکوک فرابورس (Sindex): شاخص کل صکوک فرابورس یا شاخص اوراق بدهی میزان بازدهی سرمایه‌گذاری در اوراق بدهی را نشان می‌دهد. میزان بازدهی اوراق بدهی از دو بازده قیمت (Price return) و بازده بهره (Interest return) تشکیل می‌شود. بازده قیمت در این شاخص تغییر قیمت ورقه در بازار را نشان میدهد. بازده بهره نیز مربوط به کوپن ورقه بدهی از زمان آخرین پرداخت آن است. شاخص بدهی فرابورس انواع مختلف اسناد خزانه اسلامی فرابورس ایران، شاخص اوراق دولتی فرابورس ایران و شاخص اوراق غیردولتی فرابورس ایران را شامل می‌شود.

انواع شاخص‌های فرابورس از نظر صنعت

شرکت‌های موجود در بازار فرابورس را می‌توان از نظر صنعت نیز دسته‌بندی کرد. در ادامه شاخص صنایع فرابورسی معرفی شده است.

  • شاخص ارکان و نهادهای مالی: هم‌ اکنون دو نماد «تماوند» و «فرابورس» تنها نمادهای موجود در شاخص ارکان و نهادهای مالی فرابورس هستند.
  • شاخص چوب: در حال حاضر نماد «چخزر» تنها نماد موجود در شاخص چوب فرابورس است.
  • شاخص دستگاه‌های برقی: هم‌ اکنون نماد «بکابل» تنها نماد موجود در شاخص دستگاه‌های برقی فرابورس است.
  • شاخص فنی مهندسی: در حال حاضر نماد «رنیک» تنها نماد موجود در شاخص فنی مهندسی فرابورس است.
  • شاخص لاستیک: در حال حاضر دو نماد «پارتا» و «پیزد» تنها نمادهای موجود در شاخص لاستیک فرابورس هستند.
  • شاخص ماشین آلات فرابورس: هم‌ اکنون دو نماد «گلدیرا» و «انتخاب» تنها نمادهای موجود در شاخص ماشین آلات فرابورس هستند.

سوالات متداول

شاخص کل فرابورس چگونه محاسبه می‌شود؟

این شاخص با توجه به ارزش بازاری کلیه اوراق بهادار موجود در بورس تهران محاسبه می‌شود. ارزش بازاری هر شرکت، محصول تعداد سهام آن شرکت در بازار و قیمت هر سهم آن شرکت است. سپس این ارزش‌های بازاری شرکت‌ها با اهمیت وزنی آنها در شاخص میانگین‌گیری می‌شوند.

چه عواملی بر روند شاخص کل فرابورس تاثیر می‌گذارند؟

روند شاخص کل فرابورس تاثیرات متعددی دارد. عواملی مانند اعلام اخبار اقتصادی، سیاست‌های دولت، نرخ ارز، نرخ سود بانکی، عملکرد شرکت‌ها و حتی عوامل جهانی می‌توانند بر این شاخص تاثیر بگذارند.

تفاوت اصلی بازار فرابورس با بازار بورس چیست؟

فرابورس دارای بازارهای بیشتری نسبت به بورس بوده و فرایند پذیرش شرکت‌ها در این بازار کمی راحت‌تر از بورس است.

بازارهای فرابورس توسط کدام نهاد نظارت می‌شوند؟

سازمان بورس اوراق بهادار، به‌عنوان نهاد ناظر بر فعالیت‌های مالی و عملیاتی شرکت‌های بورس و فرابورس، نظارت کامل دارد.

امتیاز خود را ثبت کنید

هانا پاکمند

علاقه به علم اقتصاد، من را به سمت یادگیری و کسب مهارت در زمینه تحلیل مالی و اقتصادی بازارها سوق داد. در این بین با کسب مهارت‌های مرتبط با تحلیل شرکت‌ها و به طور کلی بازارهای مالی سعی بر ایجاد محتوای تحلیلی با کیفیت دارم.

سایر مقاله‌ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا