سهام دلاری بورس چیست و چه تفاوتی با سهام ریالی دارد؟
سهام دلاری بورس به سهام شرکتهایی گفته میشود که سودآوری آنها بهطور معنادار به نرخ ارز و قیمتهای جهانی وابسته است؛ یعنی بخشی از فروششان صادراتی است یا محصولاتشان با منطق قیمتهای جهانی قیمتگذاری میشود، و در صورت تغییر نرخ ارز (بهویژه نرخهای تسعیر عملیاتی شرکت) درآمد و حاشیه سودشان میتواند دگرگون شود. در بورس تهران، شرکتهای «پالایشی»، «معدنی»، «فلزی» و «پتروشیمیها»، شرکتهای صادراتمحور هستند و سهام این شرکتها بهعنوان سهام دلاری بورس ایران شناخته میشوند.
در واقع، منظور از شرکتهای صادراتی، شرکتی است که مواد اولیه و تولید محصول در داخل کشور است اما فروش آنها در بازارهای جهانی صورت میگیرد و مبلغ فروش آن به دلار پرداخت میشود. با بررسی لیست سهام های دلاری بورس باید این نکته را در نظر گرفت سهم های دلاری کوچک، نوسانات بالا اما سودهای خوبی را نصیب سرمایهگذار میکند. به این معنا که این سهام ممکن در واکنش به اتفاقات مختلف نوسانات قیمتی بیشتری را در مقایسه با سهام دیگر تجربه کنند اما سود خوبی را نیز برای سرمایهگذاران خود فراهم میکنند. برخی از گروههای بازار سرمایه که اغلب شرکتهای دلاری در آن طبقهبندی میشوند، عبارت اند از:
- فرآردههای نفتی، کک و سوخت هستهای
- شرکتهای چند رشتهای صنعتی
- استخراج کانههای فلزی
- محصولات شیمیایی
- فلزات اساسی
تفاوت سهام دلاری و ریالی
تفاوت اصلی سهام دلاری و ریالی را باید در نحوه واکنش آنها به چرخههای کلان اقتصاد ایران جستوجو کرد. سهام دلاری عموما نقش پناهگاه تورمی را در پرتفوی ایفا میکنند و ارزش آنها بیش از هر چیز تابع انتظارات تورمی، مسیر نرخ ارز و قیمتهای جهانی است. در مقابل، سهام ریالی بیشتر به چرخههای سیاستگذاری، فضای سیاسی، قدرت خرید داخلی و تحریک تقاضای مصرفی وابستهاند و از بهبود انتظارات اقتصادی داخلی منفعت میبرند.
| محور مقایسه | سهام دلاری | سهام ریالی |
|---|---|---|
| نقش در پرتفوی | پوشش تورم و ریسک ارزی | بهرهبرداری از رونق داخلی |
| وابستگی به متغیر غالب | انتظارات تورمی و نرخ ارز | سیاستهای اقتصادی و تقاضای داخلی |
| واکنش به کاهش ریسک سیاسی | اغلب خنثی یا منفی | معمولا مثبت |
| رفتار در چرخه بازار | پیشرو در فازهای تورمی | پیشرو در فازهای ثبات و امید |
| کارکرد استراتژیک | محافظ ارزش دارایی | محرک رشد سرمایه |
از منظر رفتاری بازار، این دو گروه معمولا رفتار چرخهای معکوس دارند. در دورههایی که نااطمینانی کلان، کسری بودجه، فشار ارزی یا رشد نقدینگی تشدید میشود، جریان نقدینگی به سمت سهام دلاری متمایل میشود. در مقابل، با کاهش ریسکهای سیستماتیک، ثبات نسبی ارز یا تقویت گفتمان تعامل خارجی، بازار تمایل پیدا میکند به سمت سهام ریالی چرخش کند؛ چراکه این گروهها بیشترین بهره را از بهبود چشمانداز رشد داخلی میبرند. بنابراین تفاوت واقعی این دو دسته، در جایگاه آنها در سناریوهای مختلف اقتصاد کلان تعریف میشود. برخی از گروههای بازار سرمایه که اغلب شرکتهای ریالی در آن طبقهبندی میشوند، عبارت اند از:
- گروه محصولات غذایی و آشامیدنی به جز قند و شکر
- بیمه و صندوق بازنشستگی به جز تامین اجتماعی
- گروه بانکها و موسسات اعتباری
- گروه زراعت و خدمات وابسته
- خودرو و ساخت قطعات
- مخابرات
علاوه بر این، شرکتهای نام برده شده در لیست زیر، برخی از سهام دلاری بورس تهران هستند که اغلب مورد توجه سرمایهگذاران قرار دارند:
- پالایش نفت بندر عباس (شبندر)
- فولاز خوزستان (فخوز)
- پتروشیمی جم (جم)
- آلومینیوم ایران (فایرا)
- کالسیمین (فاسمین)
- پتروشیمی مارون (مارون)
- تولید و صادرات ریشمک (ریشمک)
- معادن بافق (کبافق)
- سرمایه گذاری غدیر (وغدیر)
- فولاد کاوه جنوب کیش (کاوه)
- فولاد هرمزگان جنوب (هرمز)
- پتروشیمی خارک (شخارک)
- صنایع شیمیایی ایران (شیران)
- پتروشیمی پردیس (شپدیس)
- فولاد مبارکه اصفهان (فولاد)
- معدنی و صنعتی گل گهر (کگل)
- معدنی و صنعتی چادرملو (کچاد)
- ملی صنایع مس (فملی)
- معدنی و صنعتی صبانور (کنور)
- پتروشیمی پارس (پارس)
- پتروشیمی خلیج فارس (فارس)
- پتروشیمی زاگرس (زاگرس)
- نفت و گاز پارسیان (پارسان)
- پالایش نفت اصفهان (شپنا)
- پویا زرکان آق دره (فزر)
- آریا ساسول (آریا)
- پتروشیمی بوعلی سینا (بوعلی)
کاهش ریسک سرمایهگذاری با پرتفویی تلفیقی از سهام دلاری و ریالی
چینش پرتفوی بهینه و متنوع به ترکیب مناسب داراییها و سرمایهگذاریها در پرتفوی سرمایهگذاری اشاره دارد که به منظور دستیابی به اهداف متعددی مانند بهرهوری بالا، کاهش ریسک و تعادل مناسب بین دستههای مختلف داراییها انجام میشود. این ترکیب مناسب میتواند شامل انواع مختلف داراییها مانند سهام، اوراق بهادار، ارز و سایر کلاسهای دارایی باشد. در واقع، «ریسک» و «بازده انتظاری» در سرمایهگذاری با یکدیگر رابطه مستقیم دارند. از این رو، انتظار میرود یک سرمایه گذاری کم ریسک نسبت به یک سرمایهگذاری پرریسک، بازدهی کمتری داشته باشد.
- مقاله پیشنهادی: ریسک سرمایه گذاری در بورس
در چینش پرتفوی بهینه و متنوع، سهام دلاری بورس نیز جایگاه دارند، این به این معنی است که سرمایهگذار به منظور کاهش ریسک ارزی، بخشی از پرتفوی خود را به بهترین سهام دلاری بورس اختصاص میدهد. این انتخاب به سرمایهگذار اجازه میدهد تا در صورت نوسانات ارزی، خسارتهای احتمالی را کاهش دهد و مزایایی از جمله محافظت در برابر تورم و نوسانات ارزی را تجربه کند. به طور خلاصه، چینش پرتفوی بهینه و متنوع با ترکیب داراییهای مختلف از جمله سهام دلاری و ریالی به سرمایهگذار این امکان را میدهد که با مدیریت بهینه ریسک و بهرهوری بالا به اهداف سرمایهگذاری خود دست یابد.
دلار بخریم یا سهام دلاری؟
بر این اساس، اگر افراد در پرتفوی سرمایهگذاری خود سهام دلاری بورس داشته باشند، با افزایش قیمت دلار میتوانند نسبت به رشد قیمت سهمهای دلاری امید بیشتری داشته باشند. میتوان گفت خرید سهم دلاری در زمان مناسب تا حد زیادی سود سبد افراد را تضمین میکند و میتواند در مقایسه با خرید مستقیم دلار که باعث ایجاد تورم و اختلال در اقتصاد کل میشود، انتخاب بهتری باشد. چرا که خرید سهم دلاری و فعالیت در بازار سهام به خط تولید کشور و رشد اقتصادی کمک میکند. در واقع، با وجود نوسانات بالای سهام دلاری بازدهی آنها از خود بازار دلار نیز بیشتر بوده و حاشیه امنیت بیشتری برای سرمایهگذاران دارد.
البته باید این نکته را در نظر گرفت که انتخاب سهام دلاری در هر بازه زمانی تحت تاثیر نوسانات دلاری قرار دارد. با این حال، نوسانات بازار دلار نشان میدهد که خرید سهام دلاری همواره سود بیشتری برای سرمایهگذاران به دنبال میآورد. اما اختصاص بخش زیادی از ترکیب یک پرتفوی بر روی سهام دلاری، چندان از سوی اهالی بازار سرمایه پیشنهاد نمیشود. چرا که ترکیب سهام ریالی و دلاری میتواند ترکیب بهتری باشد و میتواند ریسکهای سرمایهگذاری را تا حد زیادی پوشش میدهد و ضمن اینکه روش خوبی برای مقابله با افزایش تورم است.
جمعبندی
سهام دلاری بورس تهران بخش مهمی از ساختار بازار سرمایه را تشکیل میدهد و بهواسطه درآمد ارزی و ارتباط مستقیم با نرخ ارز و قیمتهای جهانی، معمولا در دورههای افزایش انتظارات تورمی نقش سپر تورمی پرتفوی را ایفا میکند. با این حال، اتکا بیشازحد به سهام دلاری میتواند ریسک تمرکز و وابستگی به متغیرهای کلان ناپایدار را افزایش دهد. تجربه بازار نشان میدهد ترکیب متعادل سهام دلاری و ریالی، متناسب با شرایط اقتصاد کلان، چرخههای ارزی و افق سرمایهگذاری، راهبردی منطقیتر برای مدیریت ریسک و دستیابی به بازده پایدار در بازار سرمایه ایران است.
سوالات متداول
در شرکتهای دلاری برخلاف اینکه مواد اولیه خود را به قیمت ریالی خریداری میکنند، درآمد دلاری دارند. به این معنا که در از ای فروش محصولات خود ارز دریافت میکنند. این در حالی است که در سهام ریالی مبنای درآمد شرکت برحسب ریال است.
بررسی آمار نشان میدهد که خرید سهم دلاری حتی از خرید خود دلار هم انتخاب هوشمندانهتری است، چرا که در اغلب مواقع، بازدهی سهم دلاری همواره بیشتر از رشد دلار بوده است.
