تحلیل بنیادی شکربن «شرکت کربن ایران»

شرکت کربن ایران در سال 1351 به‌منظور تامین کربن مورد نیاز صنعت تایر و لاستیک با مشارکت شرکت کابوت آمریکا با ظرفیت 16,000 تن فعالیت خود را آغاز کرد و در سال 1373 با احداث واحد جدید، ظرفیت اسمی خود را به 36,000 تن افزایش داد. این شرکت سال 1373 با نماد شکربن در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شد. در ادامه به بررسی عملکرد این شرکت و همچنین محاسبه EPS و P/E فوروارد در تحلیل بنیادی شکربن پرداخته شده است.

• برای آشنایی بیشتر با مفاهیم تحلیل بنیادی (تحلیل فاندامنتال) مطالعه مقاله تحلیل بنیادی پیشنهاد می‌شود.

موضوع فعالیت و جایگاه شکربن

موضوع فعالیت شرکت کربن ایران، شامل احداث، راه اندازی و بهره برداری از کارخانجات صنعتی به منظور تولید، بازاریابی، فروش و صدور انواع مختلف دوده صنعتی کربن بلک و سایر فرآورده های صنعتی است. همچنین انجام کلیه عملیات مجاز فنی، مهندسی و بازرگانی مرتبط با موضوع فعالیت شرکت در چارچوب اساسنامه قرار دارد.

شرکت کربن ایران در سال ۱۳۵۱ با هدف تامین کربن بلک مورد نیاز صنعت تایر و لاستیک و با مشارکت یکی از معتبرترین تولیدکنندگان کربن بلک جهان، شرکت کابوت امریکا (CABOT CORPORATION)، با ظرفیت سالیانه ۱۶,۰۰۰ تن فعالیت خود را آغاز کرد. در سال ۱۳۷۳ با احداث واحد جدید، ظرفیت اسمی شرکت به ۳۶,۰۰۰ تن افزایش یافت.

در حال حاضر، تکنولوژی‌های رایج در جهان از نظر نوع و شرایط کارکردی تفاوت معناداری با تکنولوژی مورد استفاده در شرکت ندارند. تفاوت اصلی به فرایند تولید بازمی‌گردد. به این معنا که در برخی کشورها از فرایندهای جایگزین جدیدتری استفاده می‌شود که با هدف کاهش و کنترل مصرف انرژی و مواد اولیه طراحی شده‌اند و امکان استفاده مجدد از حرارت خروجی را نیز فراهم می‌کنند.

تفاوت دیگر به تکنولوژی‌های مرتبط با واحد خشک‌کن مربوط است که به‌منظور کنترل رطوبت محصول تولیدی و انطباق آن با استانداردهای جهانی به‌کار گرفته می‌شوند. در این حوزه نیز در برخی کشورها از تکنولوژی‌های جایگزین با سرعت عملکرد بالاتر بهره‌برداری می‌شود.

سرمایه و ترکیب سهامداران شکربن

سرمایه شرکت کربن ایران در بدو تاسیس مبلغ 168 میلیون ریال بود. هم‌اکنون سرمایه شرکت پس از چندین مرحله افزایش مبلغ 6,385,128 میلیون ریال است.

شرکت کربن ایران از شرکت‌های وابسته به شرکت سرمایه‌گذاری صنایع پتروشیمی است و این شرکت بیش از 42 درصد از سهام شکربن را در اختیار دارد. در جدول زیر سایر سهامداران بالای یک درصد در تحلیل بنیادی شکربن قابل مشاهده هستند.

جدول زیر سهامداران تلفیقی شکربن را نشان می‌دهد. سازمان تامین اجتماعی به‌صورت تلفیقی و به‌واسطه زیرمجموعه‌های خود بیش از نیمی از سهام شکربن را در اختیار دارد. همچنین حدود 2 درصد از سهام این شرکت به‌صورت تلفیقی متعلق به شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی (سهام عدالت) است.

تحلیل بنیادی شکربن

در این بخش، تحلیل بنیادی شرکت کربن ایران (شکربن) ارائه می‌شود. در این چارچوب، جایگاه شرکت در صنعت دوده صنعتی و نقش آن در زنجیره تامین صنایع پایین دستی به ویژه صنعت تایر و لاستیک مورد بررسی قرار می‌گیرد. همچنین وضعیت تولید، ظرفیت اسمی و عملیاتی، ترکیب محصولات و بازارهای فروش شرکت تحلیل می‌شود.

در ادامه، ساختار هزینه‌ها شامل مواد اولیه، انرژی و سایر هزینه‌های عملیاتی، بهای تمام شده محصولات و عملکرد درآمدی شکربن ارزیابی می‌شود و اثر تغییرات نرخ فروش و هزینه‌ها بر حاشیه سود شرکت مورد توجه قرار می‌گیرد. سپس روند سودآوری شرکت در سال‌های اخیر بررسی شده و پایداری سودآوری آن در شرایط مختلف بازار تحلیل می‌شود.

در پایان، سود هر سهم (EPS) و نسبت قیمت به سود هر سهم (P/E) پیش‌بینی شده برای سال مالی منتهی به ۱۴۰۴/۱۲/۲۹ برآورد خواهد شد.

تولید محصولات اصلی شکربن

کربن سیاه با روش تجزیه حرارتی یا روش احتراق جزئی و با استفاده از هیدروکربن‌هایی مانند روغن یا گاز طبیعی به‌عنوان ماده اولیه تولید می‌شود. مواد اولیه ترجیحی برای بیشتر فرایندهای تولید کربن بلک، روغن‌های سنگین (heavy oil) با محتوای بالای هیدروکربن‌های آروماتیک هستند. ساختار آروماتیک کربن بیشترین نسبت کربن به هیدروژن را فراهم می‌کند و در نتیجه کربن موجود به حداکثر مقدار خود و بالاترین بازده تولید می‌رسد. از نظر تئوری، هرچه آروماتیسیتی (aromaticity) بیشتر باشد، فرایند نیز کارآمدتر خواهد بود.

متاسفانه، با افزایش تعداد حلقه‌های ترکیبی، مواد از فرم مایع ویسکوز به قیرهای جامد تبدیل می‌شوند. بنابراین در عمل، مناسب‌ترین روغن‌ها، روغن‌هایی هستند که در آن‌ها اکثر کربن به‌صورت موادی شامل حلقه‌های سه یا چهارتایی باشد.

ویژگی‌های دوده سیاه بسته به روند ساخت متفاوت است و از این رو کربن سیاه بر اساس فرایند تولید طبقه‌بندی می‌شود. دوده سیاهی که با فرایند کوره تولید می‌شود، متداول‌ترین روش در حال حاضر است و با کربن سیاهی که با فرایندهای دیگر تولید می‌شود، متمایز است.

مصارف محصولات تولیدی گروه و شرکت به شرح جدول زیر است:

ردیف	لیست محصولات	نوع محصول (اصلی یا فرعی)	مقدار تولید	ظرفیت اسمی تولید	نحوه تحویل محصول	مصارف
۱	دوده صنعتی (کربن ایران)	اصلی	۴۸,۸۱۱	۳۶,۰۰۰	درب کارخانه	تولید لاستیک، ساخت قطعات خودرو، مستربچ، جوهرسازی و رنگ‌سازی
۲	دوده صنعتی (پارس)	اصلی	۳۹,۴۵۶	۳۲,۵۰۰	درب کارخانه	تولید لاستیک، ساخت قطعات خودرو، مستریچ، جوهرسازی و رنگ‌سازی
۳	تسمه نقاله و قطعات فنی (صنایع لاستیکی سهند)	اصلی	۴,۹۳۹	۷,۷۰۰	درب کارخانه	صنایع مختلف

مقدار و مبلغ فروش در تحلیل بنیادی شکربن

تصویر زیر مقدار فروش محصولات شرکت کربن ایران را نشان می‌دهد. فروش شرکت در دوره ۱۲ ماهه منتهی به اسفند ماه 1403 بالغ بر 47,626 تن بوده که از این میزان 40,518 تن مربوط به فروش داخلی شرکت است. پیش‌بینی می‌شود مقدار فروش در دوره دوازده ماهه منتهی به اسفند 1404 به 35,706 تن برسد.

شرکت کربن ایران در بین شرکت‌های فعال در این صنعت، با حجم فروش داخلی معادل ۲۴,۸۴۱,۳۴۲ میلیون ریال، در رده نخست فروش داخلی کشور قرار دارد. با ورود شرکت دوده صنعتی پارس در سال ۱۳۷۴، شرکت کربن سیمرغ در سال ۱۳۸۶ و شرکت صنعتی دوده فام در سال ۱۳۹۱، سهم بازار بین چهار شرکت به تناسب ظرفیت، برنامه فروش داخلی و صادراتی، و مزیت‌های کیفی و کمی تقسیم شد.

تغییر در تکنولوژی و جابجایی کارخانه فعلی، بر اساس الزامات سازمان حفاظت محیط زیست، موجب افزایش راندمان تولید و کاهش بهای تمام شده و از جمله راهکارهایی است که به افزایش سودآوری این شرکت منجر می‌شود.

جزئیات مبلغ فروش محصولات شرکت که حاصل قیمت فروش در مقدار آن است، در تصویر زیر نمایش داده شده است. مبلغ فروش شرکت برای سال مالی 1404 بیش از 2,920 میلیارد تومان پیش‌بینی می‌شود.

بهای تمام‌شده شکربن

هزینه‌های بهای تمام‌شده شرکت کربن ایران شامل هزینه مواد اولیه، حقوق و دستمزد و سایر هزینه‌های سربار تولید است. بر اساس گزارش‌های مالی، مجموع این هزینه‌ها در ۹ ماهه منتهی به ۳۰ آذر ۱۴۰۴ تقریبا 16,025 میلیارد تومان برآورد شده و پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال مالی منتهی به ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ به حدود 2,119 میلیارد تومان برسد.

در ادامه، روند بهای تمام‌شده شکربن در چهار دوره مالی گذشته مورد بررسی قرار می‌گیرد.

مواد اولیه مصرفی در تحلیل بنیادی شکربن

مواد اولیه صنعت کربن بلک یا دوده صنعتی از پسماندهای پالایشگاهی، مجتمع‌های پتروشیمی و همچنین شرکت‌های تولیدکننده روغن‌های قطران تامین می‌شود.

ردیف	نام ماده اولیه	واحد اندازه‌گیری	میزان مصرف در سال 1403	تامین‌کننده‌ها
۱	قطران	تن	۱۷,۵۶۴	پتروشیمی‌ها و پالایشگاه‌ها
۲	CBFO	تن	۷۲۰,۲۲۳	پتروشیمی‌ها و پالایشگاه‌ها

جدول زیر مبلغ مواد اولیه مصرفی شکربن برای 4 دوره مالی گذشته را نشان می‌دهد.

سربار شرکت کربن ایران

هزینه سربار شرکت کربن ایران شامل حقوق و مزایا، استهلاک، سوخت، هزینه مواد مصرفی و سایر است. هزینه سربار شرکت در سال مالی 1403 معادل 252 میلیارد تومان بوده است. پیش‌بینی می‌شود باتوجه به افزایش هزینه‌ها، شرکت تا پایان سال مالی 1404 بیش از 339 میلیارد تومان بابت سربار خود هزینه کند.

صورت سود و زیان در تحلیل بنیادی شکربن

جدول زیر جزئیات صورت سود و زیان در تحلیل شکربن برای 3 دوره مالی گذشته و پیش‌بینی آن تا پایان سال مالی 1404 را نشان می‌دهد. همانطور که در جدول مشاهده می‌شود درآمدهای عملیاتی شرکت تا پایان سال 1404 حدود 3,084 میلیارد تومان و بهای تمام‌شده 2,119 میلیارد تومان برآورد شده است. با در نظر گرفتن سایر درآمدها و هزینه‌ها سود خالص شکربن در سال مالی جاری بیش از 975 میلیارد تومان پیش‌بینی می‌شود.

مقاله پیشنهادی برای آموزش نحوه انجام تحلیل بنیادی: آموزش تحلیل بنیادی

سود تقسیمی (DPS) در تحلیل شکربن: مجمع عمومی عادی به طور فوق‌العاده شکربن برای سال مالی منتهی به 1403/12/30 در تاریخ 1404/05/04 برگزار و از سود هر سهم ۱,۲۱۴ ریالی، مبلغ ۱,۴۰۰ ریال بین سهامداران پرداخت شد.

حاشیه سود شکربن چقدر است؟

جدول زیر روند حاشیه سود شرکت در چهار سال مالی اخیر را نشان می‌دهد. همان‌طور که مشاهده می‌شود، حاشیه سود خالص در سال ۱۴۰۳ معادل ۲۷٪ بوده که نسبت به سال قبل کاهش داشته است، در حالی که در سال‌های ۱۴۰۲، ۱۴۰۱ و ۱۴۰۰ به ترتیب ۳۶٪، ۲۵٪ و ۲۶٪ گزارش شده است.

همچنین، حاشیه سود ناخالص در سال ۱۴۰۳ به ۲۴٪ رسیده است و نسبت به سال ۱۴۰۲ کاهش یافته، اما با سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۰ برابر بوده است. این تغییرات نشان‌دهنده نوسانات سودآوری شرکت در بازه زمانی مورد بررسی است و می‌تواند ناشی از تغییر در بهای تمام‌شده، هزینه‌های عملیاتی و شرایط بازار باشد.

شرح	۱۴۰۳	۱۴۰۲	۱۴۰۱	۱۴۰۰
حاشیه سود خالص	%27	%36	%25	%26
حاشیه سود ناخالص	%24	%31	%24	%24

نسبت‌های مالی شکربن

نمودار زیر نسبت‌های مالی گذشته‌نگر شرکت شکربن را در سه سال مالی اخیر نمایش می‌دهد. بر اساس داده‌ها، نسبت P/E ttm برای دوره ۱۲ ماهه منتهی به ۲۹/۱۲/۱۴۰۳ معادل ۷.۶ ثبت شده است. شایان ذکر است که نسبت P/E گروه در تاریخ نگارش این گزارش (۱۱/۱۱/۱۴۰۴) برابر با ۹.۷۸ بوده است.

محاسبه EPS و P/E تحلیلی منتهی به 1404/12/29

برای تحلیل بنیادی شکربن و محاسبه ای پی اس تحلیلی آن نسبت قیمت اکسترکت به لوبکات 1 و نسبت قیمت دوده داخلی به اکسترکت 3 لحاظ شده است. با در نظر گرفتن میانگین دلار 120 هزار تومان در سال 1404 EPS تحلیلی شکربن 1,527 ریال برآورد شده است. با توجه به قیمت روز این سهم در تاریخ 11 بهمن 1404 نسبت P/E فوروارد شکربن 4.5 محاسبه می‌شود.

تمامی مفروضات مطرح‌شده برای تحلیل شکربن در سایت تحلیل بنیادی انیگما قابل تغییر هستند. کاربران می‌توانند با تغییر مفروضات، تحلیل شخصی‌سازی شده خود را مشاهده کنند. طبق جدول فوق کابران انیگما پی بر ای تحلیلی شکربن را به‌صورت میانگین 3.9 واحد برآورد کرده‌اند.

نمودار و روند معاملاتی شکربن

نمودار زیر روند قیمت سهام شکربن از ابتدای سال 1403 تاکنون را نشان می‌دهد. طبق این نمودار قیمت شکربن در تاریخ 1403/10/19 به بیشترین مقدار تعدیل شده خود یعنی 10,723 ریال رسید. هم‌اکنون شکربن در محدوده قیمتی 6/700 ریال معامله می‌شود. ارزش بازار شکربن در تاریخ نگارش مقاله (1404/11/11) معادل 4,348 میلیارد تومان است.