معافیت مالیاتی چیست؟ معرفی مشاغل معاف از مالیات در سال 1404
معافیت مالیاتی نوعی امتیاز قانونی برای حمایت از کسب و کارها و تقویت رشد اقتصادی است. دولت با بهره گیری از این ابزار، بخشی از درامد اشخاص را از دایره پرداخت مالیات خارج میکند. حاکمیت از طریق این سیاست، هدفهایی مانند رونق تولید و پشتیبانی از مشاغل معاف از مالیات را دنبال میکند. استفاده از این امتیاز به شفافیت مالی و ارسال اظهارنامه در بازه زمانی مشخص وابسته است. این تسهیلات، انگیزه لازم برای سرمایهگذاری در بخشهای حیاتی جامعه را فراهم میکند.
مقاله پیشنهادی: «مالیات چیست؟»
انواع معافیتهای مالیاتی بر پایه قانون بودجه و مالیاتهای مستقیم
قانونگذار سقف معافیت مالیاتی حقوق در سال ۱۴۰۴ را ۲۸۸ میلیون تومان تعیین کرده است. صاحبان مشاغل انفرادی تا سقف ۲۰۰ میلیون تومان از پرداخت مالیات بر درآمد معاف هستند. معافیت مالیاتی ایثارگران تمام حقوق و فوقالعاده شغل جانبازان و رزمندگان دارای سابقه حضور در جبهه را شامل میشود. درآمدهای حاصل از فعالیتهای کشاورزی، باغداری و دامپروری به طور کامل از مالیات معاف هستند. مراکز آموزشی، مدارس غیرانتفاعی و موسسات ورزشی دارای مجوز از نرخ صفر مالیات بهرهمند میشوند. درآمدهای ناشی از صادرات کالاها و خدمات غیرنفتی مشمول معافیتهای قانونی گستردهاند. اجاره املاک مسکونی با متراژ مشخص در تهران و سایر شهرها نیز از مالیات معاف است. شرکتهای دانشبنیان سطح یک برای محصولات فناورانه خود از تسهیلات مالیاتی بلندمدت استفاده میکنند.
اهداف و ویژگیهای اصلی معافیتهای مالیاتی
حاکمیت برای گسترش عدالت اقتصادی و حمایت از فعالیتهای مولد، امتیاز معافیت مالیاتی را وضع میکند. این سیاست انگیزه لازم برای سرمایهگذاری در بخشهای استراتژیک مانند کشاورزی و تولید را فراهم میآورد و فشار مالی بر کسبوکارهای خرد و نوپا را کاهش میدهد. قانونگذار برای اشخاص حقیقی و حقوقی شرایط ویژهای برای بهرهمندی از معافیت در نظر گرفته است. مودیان موظفاند تکالیف قانونی خود را بهطور کامل انجام دهند و شفافیت مالی همراه با ارسال بهموقع اظهارنامه شرط اصلی استفاده از این تسهیلات است. سازمان امور مالیاتی با پایش مستمر بر اجرای صحیح این مقررات نظارت میکند و استفاده از این ابزار اقتصادی به تنظیم بازار و رونق اشتغال کمک میکند. دولت هر سال بر اساس سیاستهای بودجهای سقف معافیت مالیاتی را تعیین و بهروزرسانی میکند.
فهرست مشاغل معاف از مالیات کارتخوان در سال ۱۴۰۴
دولت فهرست مشاغل معاف از مالیات کارتخوان را برای سال آینده منتشر میکند. بر اساس این فهرست، برخی صنفها و فعالیتها از پرداخت مالیات مربوط به تراکنشهای دستگاه پوز معاف هستند که شامل موارد زیر میشوند:
- نانواییها، سوپرمارکتها و داروخانهها
- مراکز درمانی شامل بیمارستانها و درمانگاهها
- جایگاههای سوخت و پارکینگهای عمومی
- کتابفروشیها، ناشران و فعالان حوزههای فرهنگی
- مدارس، دانشگاهها و مراکز آموزشی غیرانتفاعی
- ناوگان حمل و نقل درونشهری مانند تاکسی و اتوبوس
- موسسات خیریه و مراکز مذهبی
- شرکتهای دانشبنیان سطح یک در حوزه محصولات فناورانه
با وجود این معافیتها، تراکنشهای کارتخوان بهتنهایی مشمول مالیات نیستند و بهعنوان بخشی از درآمد عملکرد محاسبه میشوند. فعالان این صنف موظفاند اظهارنامه مالیاتی خود را در مهلت مقرر ارسال کنند. عدم رعایت تکالیف قانونی منجر به لغو امتیازهای مالیاتی و تعلق جریمه خواهد شد. اجرای معافیت مالیاتی ۱۴۰۴ با هدف کاهش هزینههای نهایی خدمات ضروری انجام میشود.
شرایط و مدارک لازم برای بهرهمندی از معافیتهای مالیاتی
برخورداری از معافیتهای مالیاتی وابسته به رعایت دقیق مراحل قانونی و اداری است. مودیان باید اظهارنامه مالیاتی یا فرم تبصره ۱۰۰ را در مهلت مقرر ارسال کنند. عدم ارائه این مدارک در زمان تعیینشده، حق استفاده از امتیازهای مالیاتی را از بین میبرد. داشتن مجوزهای معتبر صادره از سازمانهای ذیربط برای تایید فعالیت مودی ضروری است. کسبوکارها موظفاند اطلاعات مالی خود را در سامانه مودیان ثبت کنند و دفاتر قانونی و اسناد مالی شفاف را برای فرایند حسابرسی نگهداری نمایند. سازمان امور مالیاتی نظارت مستمر بر اتصال حسابهای بانکی به پایانههای فروش اعمال میکند. متقاضیان همچنین باید مدارک شناسایی و گواهیهای صادره از مراجع صالح را به اداره مالیات ارائه دهند.
جرایم مالیاتی و نحوه اعتراض به برگ تشخیص
عدم رعایت تکالیف قانونی مالیاتی منجر به اعمال جرایم و محدودیت های قانونی میشود. مهم ترین جرایم مالیاتی به شرح زیر هستند:
- عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی در مهلت مقرر، موجب تعلق جریمهای معادل ۳۰ درصد مالیات متعلقه میشود.
- تاخیر در پرداخت بدهی مالیاتی، به ازای هر ماه، جریمهای معادل ۲.۵ درصد مبلغ بدهی در پی دارد.
- کتمان درآمد یا اعلام هزینههای غیرواقعی، مشمول جریمهای معادل ۳۰ درصد مالیات میشود.
- خودداری از ارائه دفاتر قانونی و اسناد مالی، جریمهای معادل ۲۰ درصد مالیات برای مودی ایجاد میکند.
مودیان میتوانند حداکثر تا سی روز پس از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص، اعتراض خود را ثبت کنند. ثبت درخواست اعتراض ابتدا از طریق سامانه الکترونیکی «مای تکس» انجام میشود و اداره امور مالیاتی موظف است در مهلت قانونی به آن رسیدگی کند. در صورت عدم حصول توافق، پرونده به هیاتهای حل اختلاف مالیاتی ارجاع میشود و رای نهایی صادره از سوی دیوان عدالت اداری قطعی و لازمالاجرا خواهد بود.
رعایت این ضوابط برای بهرهمندی از معافیت مالیاتی ایثارگران و سایر مودیان الزامی است و کوتاهی در انجام تکالیف قانونی میتواند موجب سلب این امتیازها شود.
تفاوت معافیت مالیاتی با نرخ صفر مالیاتی و مقایسه با سایر کشورها
معافیت مالیاتی و نرخ صفر مالیاتی دو مفهوم حقوقی متمایز با الزامات متفاوت هستند. در معافیت مالیاتی، بخشی از درآمد به طور کامل از شمول مالیات خارج میشود و مالیاتی برای آن محاسبه نمیشود، در حالی که نرخ صفر مالیاتی به معنای تعلق مالیات با درصد صفر برای فعالیتهای مشخص است و مودیان مشمول آن باید تمام تکالیف قانونی، از جمله ارسال اظهارنامه، را رعایت کنند. عدم رعایت این الزامات موجب لغو نرخ صفر و محاسبه مالیات با نرخ اصلی میشود.
کشورهای مختلف نیز سیاستهای مشابه دارند؛ برای مثال، در آلمان درآمد سالانه تا سقف مشخصی مشمول مالیات نمیشود و حمایت از خانوادهها با معافیتهای مشخص برای هر فرزند انجام میگیرد. در کانادا، درآمدهای ناشی از ارث و هدایا معاف از مالیات هستند و موسسات خیریه و مراکز علمی از تسهیلات گسترده مالیاتی برخوردارند.
جمعبندی
سیاستهای دولت در سال جدید با هدف حمایت از تولید و اشتغال طراحی شدهاند. افزایش قابل توجه سقف معافیتها بار مالی مودیان را کاهش میدهد و شفافیت در ارائه گزارشها همراه با بهرهگیری از ابزارهای نوین مالیاتی امنیت اقتصادی را تقویت میکند. مشاوران متخصص مودیان را در مسیر بهرهمندی از حقوق قانونی همراهی میکنند و مودیان برای جلوگیری از لغو امتیازها موظف به انجام تکالیف خود در مهلت مقرر هستند. اجرای صحیح این قوانین موجب توزیع عادلانهتر ثروت و تسهیل سرمایهگذاریهای خرد و کلان میشود.
